| تبليغات | X |
ساختارهاي اطلاعرساني
،
گسترش مفهومي
INST
ترجمه: عليمرشديزاد
در حال حاضر در اتحاديه اروپا تلاشهايي جدي براي ايجاد بنياني براي يك
جامعه اطلاعاتي در جريان است.در اينجا بايد به دو عامل توجه كرد:به طور كلي در اروپا نسبت به ايالات متحده سرمايهگذاري كمتري در تكنولوژيها صورت ميگيرد و جنبههاي تكنولوژيك هم چنان مسلط هستند.
مشكلات مفهومسازي در ارتباط با محتوا،پيوند نزديكي با ناكامي گسترده اتحاديه اروپا در ايجاد سياستهاي فرهنگي فراملّي دارد اين درست است كه در حال حاضر تلاشهايي تحت نام «سياستهاي فرهنگي» در اتحاديه اروپا در حال انجام است تا حمايتهاي مالي بيشتري براي فرايندهاي فرهنگي در اتحاديه فراهم آيد و زندگي فرهنگي مشتركي در اتحاديه ايجاد شود، اما هنوز تنها گستره بسيار محدودي به فرايندهاي فرا مرزي اختصاص يافته است. گسترش، به صورت تحليل و تحول مدلهايي براي فرايندهاي فرهنگي، در مقايسه با دهههاي 1970 و 1980،پشتسر گذاشته شدهاند. بدين ترتيب سياست فرهنگي جديدي لازم است كه پيوند ميان كار و تحول مفهومي و ميان زندگي روزمره و فرصتهاي تأثيرگذاري بر فرايندهاي تصميمگيري را به عنوان عناصر مركزي به رسميت بشناسد.
تصميمگيري بدون منابع قابل اعتماد و تحليل آنها امكانپذير نيست. يكي از خصوصيات ويژه اروپا اين است كه در آن آرشيوي كردن مواد، پيشرفت نسبتاً خوبي داشته است. اكثريت كشورهاي اروپايي در مقايسه با هند و كامرون، داراي مجموعههايي استثنايي هستند. به عنوان مثال آنها روزنامههاي كامرون را كه در كامرون نيز قابل دسترس نيستند تحت پوشش خود دارند! در واقع چنانكه رابرت موسيل در كتاب خود با عنوان «انسان بدون كيفيت» « The Man With out Qualities » بيان كرده است (به عنوان مثال)، در كتابخانه اطريش، مشكل، دستيابي به مادهاي معين در ميان انبوه مواد موجود است. اما حداقل برخلاف كتابخانههايي در هند كه دربردارنده مجموعههايي مشابه هستند، نظامي براي جاي دادن و طبقهبندي مواد وجود دارد.
اما دسترسي به مجموعههاي در اروپا پاسخگوي نيازهاي مربوط به مطالعات فرهنگي امروز نيست. ساختار آنها منعكس كننده خاستگاه قرن نوزدهمي آنها است. دو نمونه از سازمان كتابخانههاي ملي در اينجا توصيف ميشود. در فرانسه كتابخانه ملي Bibliotheqne National به عنوانيك مجموعه ملي در نيمه دوم قرن نوزدهم سازماندهي شد و به عنوان مثال تنها به ثبت و ضبط آن دسته از نامهنگاريهاي دانشمندان پرداخت كه به زبان فرانسه نگارش يافته بودند. برعكس، كتابخانه ملي اطريش (ANL) هيچگاه يك كتابخانه ملي نبود. حتي با وجود اين كه موادي مانند ورقهاي پاپيروس، سنگنوشتهها، كُرهها، عكسها، كتابها و اخيراً مطالب انتشار يافته به صورت الكترونيكي در آنجا جمعآوري شده و ميشود. افزون بر اين اتريش همانند فرانسه، آلمان و...، هميشه اهميت زيادي به جمعآوري مجموعههايي از انواع مختلف داده است.
در دهه 1990 عوامل جديدي در مبحث ساختارمند كردن اطلاعات مدنظر قرار گرفت. در حالي كه براي مدتي طولاني اهميت آرشيو كردن رسانههاي جديد در بسياري از كشورها تشخيص داده نشد. آرشيوهاي تلويزيوني امروزه قابليت آن را دارند كه دسترسي به مواد تحقيقي كاملاً جديدي را وعده دهند. روشن است كه بسياري از مواد اين آرشيو اكنون از ميان رفتهاند، اما حجم روزانه مواد نيز آرشيو كردن آنها را غيرممكن ميسازد. كتابشناسيهاي الكترونيكي امروزه در خصوص نمايشنامههاي راديويي و مانند اينها وجود دارد كه تنها براي مناطق آلماني زبان، در بردارنده 55000 اثر است. اين امر همزمان است با جهتگيري مجدد «سياست» براي «حمايت از قدرت».
در عين حال ديگر شكلهاي ارتباطات مانند ادبيات چاپي نيز در حال عقبنشيني هستند.
ما با پيشرفتن و گذشتن از ساختارهاي اطلاعاتي كنوني درمييابيم كه شكلهاي استاندارد كنوني، مناسبت كمتري با ترويج فرايندهاي علمي آزاد دارند. اما احتمال بيشتري وجود دارد كه ساختارهاي اطلاعاتي كنوني پيشدستي كرده و بر فرايندهاي علمي مسلط ميشوند.
در اين بستر، به عنوان يك اولويت، بايد ذكري از مسئله دسترسي به آرشيوها به ميان آوريم. اين امر در اروپا هنوز به هيچ عنوان رضايتبخش نيست. موانع آن در هر كشور با كشور ديگر تفاوت دارد. اين موانع گاه باعث انسداد شده و گاه ويرانگر هستند. اين مطلب بدين معناست كه اگر تنها از دوره پس از سال 1945 سخن بگوييم، «نقطههاي كور» زيادي در خاطره مردم وجود دارد كه به هيچ عنوان قابل اصلاح نيست.
با توجه به كشورهاي مختلف، لازم است به بررسي روششناسيها پرداخته و مفهوم «گزينش معيار» را معرفي كنيم. تا كنون تحولات، عمدتاً توسط اميال كمك كنندگان خصوصي و دولتي ديكته شده است. بدينترتيب (مخصوصاً از دهه 1960) هنگامي كه حوزههاي تحقيقي جديدي به وجود آمد، به مواد لازم براي اين حوزهها هنوز آماده و قابل دسترسي نبود. به عنوان مثال ميتوان تاريخ اجتماعي به تاريخ زنان، تاريخ صلح، تحقيق در خصوص علم و تاريخ شفاهي را برشمرد.
البته وضعيت از اين حيث بسيار بهبود يافته است. اگر به بررسي اين مطلب پردازيم كه محققي كه در قرن نوزدهم ميخواست يك نسخه خطي مربوط به قرون وسطي را منتشر كند، ميبايست متحمل چه هزينههايي ميشد، درمييابيم كه در نيمه دوم قرن بيستم پيشرفتهاي كيفي «سفر» و شيوههاي «تكثير» چه تحولي ايجاد كرده است. امروز از اين واقعيت نميتوان گذشت كه هميشه مسافرت امري الزامي نيست. ميتوان در كراكو پشت يك دستگاه رايانه نشست و به مطالعه مواد كتابشناسي در كتابخانه ملي اطريش يا روزنامههاي اين كشور و يا حتي مطالعه اطلاعاتي از پايگاههاي اطلاعاتي ايالات متحده، ژاپن و... پرداخت. اما نظام اطلاعاتي موجود در اينترنت به هيچ عنوان آنچنان كه انتظار ميرفت توسعه نيافته است. به عنوان مثال، انجمن كتابخانههاي ملي اروپا، هيچ موتور جست و جويي ندارد كه بتواند براي تمامي ارائه دهندگان خدمت داشته باشد. موتورهاي جست و جويي كه توان پردازش اطلاعات چند زباني را با بالاترين دقت ممكن داشته باشند، هنوز در دسترس نيستند. نحوه توزيع سختافزارها و وضعيت نرمافزارها فاصله ميان سطح موجود و سطح مطلوب را زياد ميكند و اين موضوعي است كه در كنفرانس INST در سال 1997 در اينسبراك بدان پرداخته شد. همچنين مشخص شده است كه گفتگوي ميان توسعهدهندگان نظامهاي اطلاعاتي، علم، نرمافزار و سختافزار براي ايجاد يك ساختار جديد و مؤثر ضرورت دارد. مسائلي مانند ساخت نرم افزار، استفاده از نمادها، امنيت سيستمها، حقوق مؤلف، كاربردهاي برنامهها و... بر همه ما، اعم از اين كه درگير علوم اطلاعات، مطالعات ادبي، ارائه دهنده خدمات يا كتابدار باشيم تأثير ميگذارد.
ديگر حوزه مسئله آفرين، ارزيابي منابع است. روشن است كه اين موضوع بنا به ماهيت خود، تنها ميتواند داراي روششناسي فرا رشتهاي Transdisciplinarity و يا بينرشتهاي Interdisciplinarity بوده ولي در اصل به صورت فرارشتهاي عمل نمايد.
تنها اين روششناسي است كه امكان پردازش نظاممند حجم پيچيدهاي از اطلاعات را فراهم ميآورد كه در اين ميان دسترسي دقيق از طريق ماشينهاي جست و جوي چند خدمتي multi-server مطلوب خواهدبود.
اما تعريف صرف اين روششناسي كفايت نميكند. كاربردهاي مطلوب در عين حال ضرورت تحول آموزش و ساختارهاي علمي ارتباطات و همكاري را نيز خاطرنشان ميسازند.
اگرچه روشن است كه جوانب بسيار و متنوعي در اين امر دخيل هستند ميتوان نيازهاي اصلي را بهطور خلاصه بيان كرد اهميت تحول مفهومي در ارتباط با ساختارهاي اجتماعي امروز بايد درك شده و شرايط مناسب آن فراهمآيد.
تكنولوژي اطلاعرساني، فرهنگ و نهادهاي اجتماعي
تكنولوژي اطلاعرساني
:
برنامه پژوهشي
ژان ميشل
مترجم: علي مرشديزاد
توسعه تكنولوژيهاي اطلاع رساني و انواع جديد مواد ديجيتالي در تمامي
جنبههاي جامعه، درك ما را درباره چگونگي شكل گرفتن سازمان اجتماعي، حيات كاري، الگوهاي تعاملي و فرهنگ توسط اين تكنولوژيهاي جديد، افزايش داده است. مديريت رايانه، علوم اطلاعات و (CLSE) و مديريت رفتار اجتماعي و علوم اقتصادي (SBE) و نيز مديريت آموزش و منابع انسانسي (EHR) در پاسخ به اين كمبود مشوق طرحهاي بين رشتهاي تحقيقاتي در حوزههاي علوم رفتاري و اجتماعي تحقيقات مربوط به آموزش و فنآوري اطلاعاتي هستند. اين طرحها ممكن است شكلهاي استاندارد منطبق با برنامههاي موجود را بپذيرد ) رجوع شود به
Guide to programs NSF95-138 ).
هدف از تحقيقات پيشنهاد شده بايد افزايش درك ما از اين مطلب باشد كه تكنولوژيهاي اطلاعاتي تا چه حد ابعاد معرفتي،اجتماعي و فرهنگي گروهها، سازمانها، نهادها و جوامع را شكل داده و از آنها شكل گرفتهاند. نيروي برانگيزاننده براي اين تكامل، گستردگي زياد رايانهها همراه با افزايش شديد تواناييهاي پردازش، ارتباطات و ذخيرهسازي است. تحقيق بايد در پي درك شكلهاي جديد محتويات ديجيتالي و ارتباطات قابل دسترسي بر بخشهاي وسيعي از جامعه و نيز نهادهاي ملي و جهاني مانند دولت ـ شهروندها، شركتهاي چند مليتي و نهادهاي مالي باشد. رهيافت روششناسانه مورد نظر بايد با واحد تحليل و سؤالات تحقيق تناسب داشته باشد. به عنوان مثال يك تحقيق درباره تأثير فرهنگ ممكن است بر چگونگي يادگيري و استفاده مردم از تكنولوژي اطلاعات در وضعيتهاي واقعي زندگي يا بر عوامل تكنولوژيك، اجتماعي و سازماني داراي تعامل كه استفاده و آموزش داراي بهرهوري را تسهيل كرده يا تحت تأثير قرار ميدهند، متمركز است. مطالعه تأثير تكنولوژي اطلاعات بر دولت شهروندها، ممكن است بر ماهيت متحول حاكميت متمركز باشد. مخصوصاً طرحهايي پذيرفته و مورد استقبال قرار ميگيرند كه هدف آنها ارائه تبيينهايي كلي از طريق تئوري يا ديگر رهيافتهاي جاافتاده باشد. سهم علوم اجتماعي در طراحي نظامهاي تأثيرگذار بر بخشهاي عظيمي از جمعيت نيز مورد استقبال قرار ميگيرد. اين نمونه، دربرگيرنده عوامل شناختي، فرهنگي، اقتصادي، اخلاقي، بينالاشخاصي، سياسي، جامعهشناسانه و فضايي ( Spatial ) هستند كه بايد در نظامهاي طراحي شده براي شهروندان عادي گنجانيده شوند.
ما به طور كلي به مطالعات مربوط به ابعاد رفتاري، اجتماعي و فرهنگي فنآوريهاي اطلاعاتي جديد علاقمند هستيم. به عنوان مثال، برخي از موضوعات تحقيقاتي ممكن در ذيل به صورت فهرست وار آمدهاند:
مطالعات قومنگاري درباره اين كه چگونه تكنولوژيهاي اطلاعاتي هويتيابي مردم را با اجتماعات مشروعيت ميبخشد و چگونه پوياييهاي انساني ـ رايانهاي در محل كار،فرايند كاري را ساختارمند كرده و بر بهرهوري تأثير ميگذارد.
مطالعاتي كه به بررسي نهادها و سازمانهاي اقتصادي شامل ساختار سازماني، پيوند ميان تكنولوژي، تعامل كارگزاران و بهرهوري در كارخانه و ديگر سازمانها و تأثير تكنولوژي اطلاعاتي بر تكامل همزمان نهادهاي اقتصادي و هنجارهاي فرهنگي ميپردازند.
موضوعاتي كه بازار كار را با تكنولوژي اطلاعاتي پيوند ميدهند، شامل تأثير آن بر توزيع درآمد، مشاركت نيروي كار، سرمايهگذاري در تعليم و تربيت، ساختار خانواده و تخصيص منابع در درون خانواده.
تحقيقاتي در خصوص پارادوكس بهرهوري. اقتصاددانان همچنان اين بحث را مطرح ميسازند كه چرا افزايش بهرهوري در ايالات متحده، عليرغم سرمايهگذاريهاي عظيم بخش خصوصي در تكنولوژي اطلاعات، كمتحرك مانده است؟
تحقيقات در خصوص نقشهاي تغيير يابنده نهادهاي اصلي. تكنولوژيهاي اطلاعات و ارتباطات، هم تهديدها و هم فرصتهايي را براي سازمانهاي موجود، به وجود ميآورند. به عنوان مثال برخي از دانشگاهها ممكن است بتوانند با گسترش خدمات آموزش از راه دور به دانشجويان غير سنتي خدمت رسانند. ديگر دانشگاهها ممكن است دانشجويان و شهريههاي پرداختي آنها را به نفع «دانشگاههاي اصلي» يا ناشراني كه ميتوانند دورههايي را با هزينه كمتر ارائه كنند، از دست دهند. برخي پيشنهاد دادهاند كه كاركردهاي دانشگاه (مديريت، مدركدهي، آموزش و امكانات فيزيكي) «تجزيه شود» يا مشخص شود كه چگونه سازمانهاي عمده به چالشها و فرصتهاي مرتبط با تكنولوژي اطلاعات پاسخ ميدهند و چه اصول تئوريكي تبيين كننده اين تحول است؟
مطالعات مربوط به كاربردهاي فضايي و جغرافيايي و رفتار مرتبط با گسترش و استفاده از تكنولوژي اطلاعات.
تحقيقاتي براي ارائه تئوريها، روشها، مفاهيم و اصولي كه بنيانهايي را براي كاربردهايي در مقياس وسيع، مبتني بر همكاري و تشريك مساعي و داراي محتواي غني فراهم آورند كه بر چارچوبهاي سازماني و اجتماعي تأثير عملي برجاي ميگذارند.
تحقيقاتي كه به بررسي عمليات، تأثيرات و الگوهاي استفاده از تكنولوژيهاي رايانهها در مقياس سازماني و محتوا و تشريك مساعي ميپردازند و هدف از آنها بازخورد دانش حاصل به صورت تكنولوژيها و رهيافتهاي جديد براي همگرايي آنها در آن بستر است.
تحقيقاتي كه به بررسي نحوه استفاده از منابع كتابخانهاي ديجيتالي در حوزه آموزش، علوم و تكنولوژي ميپردازند. چگونه سرعت كار و غناي كتابخانههاي ديجيتالي و ابزار مرتبط با آنها ميتواند ماهيت تحقيق و آموزش را متحول سازد؛ چگونه پيوند اجتماعي علم تغيير مييابد و چگونه ميتوان اين تفسير را به بهترين وجه به صورت كالا درآورده مورد مصرف قرار داد؟
مطالعاتي در خصوص فرايندهاي تحقيق، طراحي، توسعه و اجرا كه تكنولوژيهاي اطلاعاتي جديدي را به وجود ميآورد و نيز مطالعه درخصوص تأثير اينگونه تكنولوژيها بر خلاقيت، بهرهوري و زندگي اجتماعي در محيطهاي مختلف شامل مدارس، محل كار و خانه.
تحقيق درباره بررسي و ارزشگزاري هنجارهاي اخلاقي در توسعه و استفاده از تكنولوژيهاي جديد اطلاعات و ارتباطات.
تحقيق درباره نقشي كه اين تكنولوژيها در تعارض اجتماعي، فرهنگي سياسي و اقتصادي ميتوانند ايفا كنند، مانند تقويت موقعيت رقابتي برخي از انسانها به اعمال قدرت بر ديگران بپردازند.
تحقيقاتي به منظور تسهيل توسعه قانون و مقررات شبهقانوني كه امكان دسترسي، استفاده و بهرهبرداري از نتايج تكنولوژي اطلاعات را فراهم ميآورند.
تحقيق درباره تأثير فرهنگها و خردهفرهنگها بر نهادينه شدن و همگرايي تكنولوژي اطلاعات به عنوان يك كارگزار تحول (به عنوان مثال در مدارس و ديگر محلهاي كار).
تحقيقاتي كه به بررسي تأثير تكنولوژي اطلاعاتي بر كيفيت و به طور كلي عملكرد سازمانها مثلاً از طريق همگرايي بهتر با مصرفكنندگان، بهبود فرايند، يا هماهنگي بهتر زيرمجموعههاي سازماني ميپردازند.
هم اكنون معادل 20هزار تا 50هزار دلار براي 12 تا 18 ماه براي كمك در تهيه طرحهاي بين رشتهاي در دسترس است و ممكن است نيازمند تشريك مساعي ميان دانشمندان علوم اجتماعي و رفتاري و همكارانشان در علوم رايانهاي و مهندسي باشد. به عنوان مثال دانشمندان علوم اجتماعي ممكن است مايل باشند در پروژههاي عظيم و بين رشتهاي تحت حمايت مالي NSF (بنياد ملي علم) كه بر تكنولوژيهاي اطلاعات متمركزند، مانند كتابخانههاي ديجيتالي، همكاري و مشاركت در زير ساختههاي رايانهاي پيشرفته (PACI) ، خدمات شبكهاي با كاركرد بسيار بالا (VBNS) ، مراكز تحقيقات مهندسي و مراكز علم و تكنولوژي به همكاري با محققان بپردازند ) رجوع شود به (www,nsf,gov,www,cise,nsf,gov and www,eng,nsf,gov
ديگر نمونههاي تحقيقات ممكن در حوزه تكنولوژي اطلاعاتي و فرهنگ را ميتوان در گزارش كارگاه «فرهنگ، جامعه و تكنولوژي پيشرفته اطلاعات» كه از طريق مؤسسه تحقيقات رايانهاي قابل دسترس است info@cra.org,) به شماره فاكس ((202)667-1066 يا از طريق مؤسسه مردمشناسي آمريكا (peggy@mhs.compuserve.com,fax:(703)528-3546) يا بر روي شبكه جهاني (http://cra.org/Report/Aspects)Web يافت.
اين بنياد اميدوار است حدود 10 جايزه را در سال 1998 به صندوقها و طرحهاي با شايستگي بالاي علمي اختصاص دهد. اين جايزهها 50 تا 500 هزاردلار است.